สารานุกรมโรคภัยไข้เจ็บ

น.สพ.พัฒนา รัตนชินกร

ม่านตาฝ่อ Iris Atrophy
ในสุนัขที่อายุมาก กล้ามเนื้อของม่านตาจะอ่อนแรงลง ทำให้ไม่สามารถบังคับให้รูม่านตาเล็กลงได้ เมื่อโดนแสง จึงทำให้ดูเหมือนไม่มีม่านตา อาการเช่นนี้ ไม่มีผลต่อการมองเห็น เจ้าของบางท่านอาจจะกังวลเกี่ยวกับเรื่องนี้เท่านั้น

ไอเรื้อรัง Kennel Cough
เป็นโรคติดเชื้อ ที่หลอดลมและปอด อาจจะเกิดการติดเชื้อร่วมกันมากกว่าหนึ่งชนิด โดยติดเชื้อไวรัสพาราอินฟลูเอนซา (parainfluenza) ร่วมกับเชื้อแบคทีเรีย บอดีเทลล่า (bordetella) สุนัขจะมีโอกาสติดเชื้อได้สูง ในกรณีที่อยู่รวมกัน ในคอกเดียวกัน และมีการระบายอากาศไม่ดี ความเครียด และการสัมผัสกับสุนัขที่เป็นโรค เป็นปัจจัยหลักของการเกิดโรค ระยะฟักตัวของโรค ประมาณ 5-7 วัน ดังนั้น สุนัขจะแสดงอาการ หลังจากเจ้าของซื้อสุนัข ที่ติดโรคไปเลี้ยงได้สักระยะ
อาการเริ่มแรกของสุนัข คือ จะมีอาการไอแห้งๆ โดยเฉพาะเวลาที่ดึงปลอกคอแรงๆ หรือหลังออกกำลังกายมากๆ ปกติแล้ว โรคจะสามารถหายเองได้ โดยไม่ต้องทำการรักษา แต่บางรายอาการไอไม่หายไป จะต้องทำการรักษา การฉีดวัคซีนป้องกันโรคนี้ ก่อนนำสุนัขออกขาย 1-2 สัปดาห์ จะช่วยลดการเกิดโรคได้ ค่อนข้างมาก

โรคและความผิดปกติของไต Kidney Diseases and Disorders
สุนัขมีไตสองข้างอยู่ในช่องท้อง ตำแหน่งเดียวกับของมุนษย์ ทำหน้าที่ในการกรอง และกำจัดสิ่งที่เป็นพิษ ออกจากกระแสเลือด นอกจากนี้ ไตยังทำหน้าที่ ในการควบคุมระดับน้ำ และเกลือแร่ของร่างกาย โดยมีฮอร์โมน เป็นตัวควบคุมร่วมด้วย ฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับไต ยังทำหน้าที่ในการควบคุมการสร้างเม็ดเลือด และการสร้างกระดูก หน่วยย่อยของไตเราเรียกว่า เนฟรอน (nephron) ซึ่งจะมีประมาณ 1,000,000 หน่วยในสุนัข แต่ละหน่วยจะประกอบด้วยตัวกรอง และท่อ ซึ่งตัวกรองจะมีเส้นเลือดเล็กๆ จำนวนมาก ทำหน้าที่กรองของเสียออกจากเลือด ส่วนท่อเล็กๆ จะทำหน้าที่เปลี่ยนของเสีย ไปเป็นปัสสาวะ ปัสสาวะจะถูกส่งผ่านท่อเล็กๆ ในไตเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ ผ่านทางท่อกรวยไต (ureter) เมื่อปัสสาวะมีปริมาณมากขึ้น กล้ามเนื้อของกระเพาะปัสสาวะจะหดตัว เพื่อขับปัสสาวะออกสู่ภายนอก ผ่านทางท่อปัสสาวะ ในสุนัขเพศผู้จะมีต่อมลูกหมาก อยู่ที่โคนของกระเพาะปัสสาวะส่วนที่ต่อกับท่อปัสสาวะ โดยต่อมลูกหมากจะหุ้มอยู่รอบๆ ท่อปัสสาวะ และมีท่อเล็กๆ จำนวนมาก เชื่อมต่อกับท่อปัสสาวะ ถ้าไตเสียไปหนึ่งข้าง ไม่ว่า จะเกิดจากการติดเชื้อ, โรคทางกรรมพันธุ์, โรคหลังคลอด, อุบัติเหตุ ฯลฯ ไตข้างที่เหลือ ยังสามารถทำหน้าที่ในการขับของเสีย ออกจากร่างกายได้เพียงพอ และสามารถชดเชยการทำงานของไตอีกข้างหนึ่งได้ นานตราบเท่าที่สุนัข ยังมีสุขภาพที่แข็งแรง แต่ถ้าไตเสียงทั้งสองข้าง สัตว์จะเกิดอาการไตวาย และปัสสาวะเป็นพิษในกระแสเลือด ไตอาจจะผิดปกติหลังคลอด เนื่องจากสาเหตุต่างๆ เช่น เกิดถุงน้ำที่ไต, ท่อกรวยไตผิดปกติ (ไม่เปิดเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะ) ฯลฯ การติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง ก็อาจจะทำให้ไตเสียหาย และไม่สามารถกลับมาทำหน้าที่ได้ โดยเฉพาะ การติดเชื้อที่กรวยไต, โรคเลปโตสไปโรซิส หรือพยาธิบางชนิด ทำให้ไตวายได้, นิ่วในไต, นิ่วกระเพาะปัสสาวะ, ถุงน้ำ และเนื้องอกที่ไต ทำให้ไตเสียหายอย่างรุนแรง ได้เช่นกัน บางครั้งโรคไต อาจจะเกิดโดยไม่ทราบสาเหตุ เช่น การมีสารเหนียวที่ไม่ละลายน้ำ (amyloid) ไปสะสมอยู่ที่หน่วยของไตมากๆ จนทำให้ไต ไม่สามารถทำงานได้ เนื่องจากไปขัดขวางการกรองของไต
อาการของโรคไต ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรคที่เกิด และเนื้อไตที่ถูกทำลาย ถ้าเป็นโรคกับไตเพียงข้างเดียว จะไม่มีอาการภายนอกแสดงออกให้เห็น หรือมีอาการ ให้เห็นได้น้อย อาการสำคัญของโรคไต ที่เห็นได้ เช่น ปัสสาวะเป็นเลือด หรือหนองปนออกมา, ปวดเบ่ง, กินน้ำมากกว่าปกติ, ปัสสาวะมากกว่าปกติ, ปัสสาวะน้อยกว่าปกติ, ปัสสาวะไม่ออก ฯลฯ อาการอาจจะเกิดอย่างใดอย่างหนึ่งหรือเกิดร่วมกัน การตรวจการทำงานของไต มักทำโดยการตรวจหาค่าเคมีในเลือด
การรักษาโรคไต มีมากมายหลายวิธี ขึ้นกับสาเหตุ และความรุนแรงของโรค ส่วนมากแล้ว มักจะให้สารน้ำทดแทนร่วมด้วย และถ้าเป็นไตวายชนิดเรื้องรัง มักรักษาไม่หาย แต่ถ้าเป็นแบบเฉียบพลัน และถึงมือสัตวแพทย์เร็ว ก็มักหายเป็นปกติได้ เช่น ในรายที่ไตวายเฉียบพลันที่เกิดจากนิ่ว เป็นต้น

ไตวาย Kidney Failure
เป็นภาวะที่ใช้เรียกอาการที่ไตถูกทำลายแบ่งออกได้เป็น ไตวายแบบเฉียบพลัน และไตวายเรื้อรัง ซึ่งทั้งสองกรณี ทำให้เกิดภาวะปัสสาวะเป็นพิษในกระแสเลือด

โรคของกล่องเสียง Laryngeal Disease
โรคของกล่องเสียง ทำให้สุนัขมีเสียงแหบห้าวกว่าปกติ และหายใจลำบาก โดยเฉพาะเวลาหายใจเข้า เนื่องจากกล่องเสียงอยู่ที่ส่วนบนสุดของหลอดลม เมื่อเกิดโรคที่กล่องเสียง อากาศจึงผ่านเข้าออกลำบาก ลูกสุนัขบางตัว ที่เกิดมามีกล่องเสียงที่ผิดปกติ มักไม่ค่อยรอด สัตว์ที่มีเนื้องอกที่กล่องเสียง การผ่าตัด มักไม่สามารถทำได้ เนื่องจากจะขวางทางเดินของอากาศ และอาหารมักเข้าไปในหลอดลมได้ง่าย ภายหลังการผ่าตัด การบวม หรืออักเสบของกล่องเสียง อาจจะเกิดเนื่องจากสุนัขเห่ามากเกินไป บางรายเกิดเนื่องจากขังสุนัขไว้ในรถ ที่จอดอยู่กลางแดด ซึ่งบางรายก็ถึงตายได้ เนื่องจากความร้อนของอากาศภายในรถ
การรักษาต้องให้ยาลดอาการบวมของกล่องเสียง และให้อยู่ในห้องปรับอากาศ เพื่อลดอาการจากพิษความร้อน วิธีที่ผู้เขียนใช้ได้ผลประการหนึ่ง คือ ให้สุนัข กินน้ำผสมน้ำแข็งเย็นจัด เพื่อช่วยระบายความร้อนของอวัยวะภายในร่างกาย ในรายที่เป็นอย่างเฉียบพลัน กรณีที่กล่องเสียงเป็นอัมพาต และอยู่ในตำแหน่ง ที่กล่องเสียงปิด สุนัขจะเห่าเสียงแหบและเบา ร่วมกับอาการหายใจลำบาก อาการนี้ มักเกิดกับสุนัขที่ลากเลื่อน และเป็นความผิดปกติหลังคลอด ในสุนัขบางพันธุ์ เช่น Bouvier des Flandres บางกรณี ก็เกิดเนื่องจากความผิดปกติของสุนัขพันธุ์ใหญ่ จมูกยาว และมีอายุมาก การรักษา มักอาศัยการผ่าตัดส่วนของกล่องเสียง ที่เป็นอัมพาต เพื่อขยายกล่องเสียงในสุนัขหน้าสั้น เช่น ชิท์สุ ปักกิ่ง ฯลฯ อาจจะมีรูจมูกเล็กกว่าปกติ เพดานปากปกติ ฯลฯ

กระดูกตายโดยไม่มีการติดเชื้อ Legg-Calve Perthes Disease (Aseptic Necrosis)
ยังไม่ทราบสาเหตุของการเกิดโรค อาการ คือ จะเกิดการตายของกระดูกขาหลัง ที่ส่วนหัวและคอของกระดูกขาหลัง (ส่วนที่เชื่อมต่อกับสะโพก) เนื่องจากกระดูกที่ตาย จะถูกดูดซึมและทำลายโดยขบวนการของร่างกาย ทำให้ข้อสะโพกผิดปกติ และเกิดข้อสะโพกอักเสบตามมา อาการที่สุนัขแสดงออก คือ จะเห็นสุนัขเดินกระเผลกๆ เจ็บเมื่อจับสะโพกและไม่อยากเดิน พบมากในสุนัขพันธุ์เล็ก และสุนัขตระกูลเทอร์เรีย อายุที่เกิดโรคมักอยู่ระหว่าง 5-9 เดือน หลังคลอด การวินิจฉัยโดยการฉายภาพรังสี การรักษาต้องทำการผ่าตัด


Copyright 2002 by bokbokclub.cjb.net All rights reserved Email K_chananyu@yahoo.com
Make your own free website on Tripod.com